Takıyyüddin er-Râsıd (1526-1585), klasik İslâm astronomisinin son büyük temsilcisi kabul edilen bir Osmanlı âlimidir. Şam'da Türk kökenli bir ailede doğdu; öğrenimini Şam ve İstanbul'da tamamladıktan sonra Kahire'de müderrislik yaptı.
Müneccimbaşılık ve Rasathane
1570'te İstanbul'a dönen Takıyyüddin, bir yıl sonra II. Selim tarafından müneccimbaşılığa (baş astronom) tayin edildi. Önce Galata Kulesi'nde gözlem çalışmalarına başladı; 1577'de III. Murad'ın izniyle Tophane sırtlarında bir rasathane (gözlemevi) kurdu ve burada bir kütüphane oluşturdu. Bu rasathane, Osmanlı Devleti tarihindeki tek gözlemevi ve Türk bilim tarihinde büyük önem taşıyan bir kurumdu.
Rasathânenin Yıkılması
Rasathaneyi hedef alan siyasi çekişmeler ve Şeyhülislâm Kadızâde Ahmed Şemseddin Efendi'nin bir fetvası üzerine, İstanbul Rasathânesi 1580 yılında içindeki aletlerle birlikte yıktırıldı. Bu olaydan derin üzüntü duyan Takıyyüddin, köşesine çekilerek İstanbul'da vefat etti.
Eserleri ve Katkıları
Takıyyüddin, matematik, astronomi, fizik, optik, mekanik ve tıp konularında çeşitli eserler kaleme aldı; eserlerinin yaklaşık üçte biri astronomiye ayrılmıştır. Gözlemlerinden elde ettiği verilere dayanarak ayın, güneşin ve diğer gezegenlerin hareketlerine dair hesaplamalar yaptı.