Kurban ve fitre, mal ile yapılan iki farklı ibadettir — kurban Kurban Bayramı'na, fitre ise Ramazan Bayramı'na özgüdür.
Kurban
فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ
"Öyleyse Rabbin için namaz kıl, kurban kes."
Kevser, 108:2Kurban, Kurban Bayramı'nın belirli günlerinde, ibadet niyetiyle uygun bir hayvanın (koyun, keçi, sığır, deve gibi) kesilmesidir.
- Kimlere vaciptir? Hanefi mezhebinde, zekât nisabına denk bir mal varlığına sahip olan Müslümanlara vaciptir. Diğer bazı mezheplerde sünnet-i müekkede (güçlü sünnet) kabul edilir.
- Ne zaman kesilir? Kurban Bayramı'nın ilk gününden (bayram namazından sonra) üçüncü gününün sonuna kadar.
- Etin dağıtımı. Geleneksel olarak üçe bölünmesi tavsiye edilir: bir kısmı kendisi/ailesi için, bir kısmı akraba-komşular için, bir kısmı da ihtiyaç sahipleri için — ancak bu kesin bir zorunluluk değildir.
Fitre (Sadaka-i Fıtır)
İbn Ömer (r.a.) anlatır: "Allah'ın Resûlü (s.a.v.), hür-köle, erkek-kadın, küçük-büyük her Müslümana bir sâ' hurma veya bir sâ' arpa olarak fıtır zekâtını farz kıldı ve bunun, insanlar bayram namazına çıkmadan önce verilmesini emretti." (Bir sâ' yaklaşık 3 kilogramdır.)
Sahih Buhârî, Kitâbü'z-Zekât, 1503- Kimlere vaciptir? Temel ihtiyaçları dışında belirli bir mal varlığına (nisaba yakın bir ölçüde) sahip olan her Müslümana; kişi kendisi ve bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri için ayrı ayrı verir.
- Ne zaman verilir? Tercihen Ramazan Bayramı namazından önce; Ramazan ayı içinde önceden vermek de caizdir.
- Miktarı. Geleneksel ölçü bir sâ' (~3 kg) temel gıda maddesidir; günümüzde bunun güncel para karşılığı olarak da verilebilir.
Kaynak
Kevser 108:2 ayet metni ve meali quran.com üzerinden ve Diyanet İşleri çevirisi Tanzil Project (tanzil.net) üzerinden doğrulanmıştır. Fitre hadisi Sahih Buhârî'den (Kitâbü'z-Zekât, 1503) sunnah.com üzerinden doğrulanmıştır. Uygulama ayrıntıları, Hanefi mezhebi esas alınarak genel kabul gören ilmihal bilgisine dayanmaktadır.